همانطور که می دانیم؛ حدوداً از قرن چهارم هجری در اثر حمله تُرکان و همچنین بعدها به دنبال حمله مغولان به ایران، دسته هایی از ترکان در منطقه بزرگ آذربایجان ساکن و حاکم شدند و این امر در طول چند قرن باعث دگرگونی زبان آذری در این منطقه بزرگ گردید. زبان کنونی مردم آذربایجان تلفیقی از واژه های آذری کُهن و تُرکی است و می توان این زبان را «تُرکیِ آذری» نامید. درباره زبان «آذری کُهن» و دلایل دگرگونی آن به «تُرکی آذری» در منطقه آذربایجان، نویسندگان و زبان شناسان بسیاری کتابها نوشتهاند. زبان آذری کُهن و زبان تالشی در منطقه تالش که همسایه شرقی منطقه آذربایجان است و زبان کُردی در منطقه کردستان که همسایه غربی و جنوبی آذربایجان است؛ جزو زبانهای ایرانیِ نو، شاخه شمال غربی هستند. زبان شناسان نامداری از اهالی آذربایجان مانند سید احمد کسروی و یحیی ذکاء، زبان آذری کهن را پیش از دگرگونی در پیوند با دیگر زبانهای شاخه شمال غربی به شمار آورده اند.
ذکاء، یحیی؛ جستارهایی درباره زبان مردم آذربایگان، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1379.
کارنگ، عبدالعلی؛ تاتی و هرزنی (دو لهجه از زبان باستان آذربایجان)، به کوشش کاظم آذری سیسی، انتشارات رشد خلاق، چاپ دوم 1394.
